Familiewoning op eigen erf
Met een familiewoning woont familie in de eerste graad zelfstandig in uw achtertuin: uw ouders, uw kinderen, of uw adoptie- of pleegkinderen. Het Rijk maakt deze woning landelijk vergunningvrij, ook zonder zorgvraag.
Volgens de Rijksoverheid gaat de regeling naar verwachting op 1 januari 2027 in. Op deze pagina leest u wat er verandert en hoe u uw familiewoning nu al voorbereidt.
De familiewoning in drie stappen.
BBS werkt deze pagina bij zodra het besluit met de precieze voorwaarden is gepubliceerd.
Wat is een familiewoning?
Een familiewoning is een zelfstandige woning op het achtererf van een bestaande woning, bewoond door familie in de eerste graad van de bewoners van het hoofdhuis. Denk aan ouders die dichtbij hun kinderen willen wonen, of een volwassen kind dat een eerste eigen plek zoekt.
Het verschil met een mantelzorgwoning: bij een mantelzorgwoning is mantelzorg de voorwaarde. Bij een familiewoning is de familieband de basis. Zo kunt u samen dichtbij wonen voordat er zorg nodig is.
Wat verandert er?
De Wet versterking regie volkshuisvesting geldt sinds 1 juli 2026. De uitwerking voor vergunningvrije mantelzorg- en familiewoningen staat in het Besluit versterking regie volkshuisvesting. In de Kamerbrief over dit besluit staat dat het daarmee in alle gemeenten mogelijk wordt om vergunningvrij mantelzorgwoningen te bouwen en te gebruiken, en dat de regeling ook gaat gelden voor familiewoningen.
- Wie: familie in de eerste graad, zoals ouders, kinderen, adoptie- en pleegkinderen.
- Waar: op het achtererf van een bestaande woning.
- Hoe groot: binnen de toegestane oppervlakte en bouwhoogte uit het besluit.
- Wanneer: naar verwachting vanaf 1 januari 2027.
Volgens de omgevingsdiensten wordt het onder voorwaarden ook mogelijk om meer dan één vergunningvrije woning op een erf te realiseren.
Wat geldt tot de regeling ingaat?
Tot het besluit ingaat, gelden de regels uit het omgevingsplan van uw gemeente. Er zijn dan twee routes:
- Is er mantelzorg? Dan is een mantelzorgwoning in het achtererfgebied nu al onder voorwaarden vergunningvrij. Zie mantelzorgwoning regels.
- Woont er familie zonder zorgvraag? Dan vraagt een zelfstandige woning voor familie nu een omgevingsvergunning. Sommige gemeenten hebben eigen beleid voor een pre-mantelzorgwoning; vraag dit na bij uw gemeente.
Hoeveel ruimte heeft u op uw erf?
Een familiewoning staat op het achtererf en telt mee met de andere bijgebouwen. Gebruik de huidige rekenregel om een eerste inschatting te maken:
| Bebouwingsgebied | Maximaal aan bijgebouwen en aanbouwen |
|---|---|
| Tot en met 100 m² | 50% van het bebouwingsgebied |
| 100 tot en met 300 m² | 50 m² plus 20% van het deel boven 100 m² |
| Meer dan 300 m² | 90 m² plus 10% van het deel boven 300 m², tot samen maximaal 150 m² |
Bestaande schuren, garages en aanbouwen tellen mee. De precieze grenzen voor de familiewoning staan in het besluit. Lees ook hoe groot een woning in de tuin mag zijn.
Zo bereidt u uw familiewoning voor
- Plek en toegang: meet de beschikbare ruimte en de route vanaf de straat naar de achtertuin.
- Wensen van de bewoner: één of twee slaapkamers, gelijkvloers, een eigen terras.
- Toekomstbestendig ontwerp: drempelloos en met ruimte voor hulpmiddelen, zodat de woning ook later goed bruikbaar blijft.
- Afspraken in de familie: eigendom, kosten en wat er gebeurt bij verkoop van het huis.
- Planning met BBS: ontwerp en offerte nu, productie zo dat de plaatsing aansluit op het moment dat de regeling ingaat.
Wat kost een familiewoning?
| Woonoppervlakte | Indicatie volgens BBS-rekenmodule |
|---|---|
| 30 m² | € 75.000 |
| 40 m² | € 100.000 |
| 50 m² | € 125.000 |
| 60 m² | € 150.000 |
| 70 m² | € 175.000 |
De rekenmodule werkt met € 2.500 per m² en begint bij € 50.000. Voorbeeldindelingen per formaat vindt u bij plattegronden van 40 tot 100 m².
Veelgestelde vragen
Wat is een familiewoning?
Een zelfstandige woning op het achtererf van een bestaande woning, voor familie in de eerste graad, zoals ouders, kinderen, adoptie- en pleegkinderen.
Wanneer wordt de familiewoning vergunningvrij?
Volgens de Rijksoverheid gaat het Besluit versterking regie volkshuisvesting naar verwachting op 1 januari 2027 in. Tot die tijd gelden de regels uit het omgevingsplan van uw gemeente.
Is een familiewoning nu al vergunningvrij?
Nu is een woning in de tuin vergunningvrij als er mantelzorg is en aan de voorwaarden is voldaan. Voor een familiewoning zonder zorgvraag is tot de nieuwe regeling een omgevingsvergunning nodig.
Mogen mijn kinderen in een familiewoning wonen?
Ja. Kinderen zijn familie in de eerste graad, net als ouders, adoptie- en pleegkinderen.
Hoe groot mag een familiewoning zijn?
De maximale oppervlakte en bouwhoogte staan in het besluit. De woning staat op het achtererf en telt mee met de andere bijgebouwen op uw erf.
Van een goed idee
naar uw eigen plan.
Bekijk de mogelijkheden en bespreek uw woonwensen, locatie en budget. Een persoonlijk gesprek helpt om de volgende stap concreet te maken.
U doet een aanvraag. We nemen telefonisch contact op om het bezoek af te stemmen.
Liever bellen? 0186 – 785 366
Maak uw volgende keuze makkelijker.
Kangoeroewoning: samen wonen, elk een eigen deel
Drie manieren om twee huishoudens op één plek te laten wonen.
Ontdek meer →Voorbereiding & locatieMantelzorgwoning: regels en vergunningen
De voorwaarden voor vergunningvrij bouwen en bewonen.
Ontdek meer →Wonen in de tuinWoonunit in de tuin voor ouder of kind
Welke regels gelden per bewoner, en wat een woonunit op maat kost.
Ontdek meer →